[ تفسير آيهء 5 - 6 ] إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ . تنها تو را مىپرستيم وتنها از تو يارى مىجوييم . و « عبادت » در لغت ، به معناى نهايت خضوع است ؛ وگاهى به معناى خضوع در مقابل چيزى به اعتقاد الوهيّت وربوبيّت أو آمده [ است ] . وعبادت به معناى اوّل ، براي غير خدا نيز جائز است ، مگر آن‌كه دليلي بر حرمت آن برسد ، مانند خم شدن در مقابل شخصي تا حدّ ركوع ، يا به سجده افتادن به قصد احترام ، كه گناه است . وعبادت به معناى دوم ، در مقابل غير خدا ، حرام وشرك‌آور است . ومقدّم داشتن مفعول - يعنى « إيّاك » - بر هر دو فعل ، براي افادهء حصر است ؛ يعنى غير تو را نمىپرستيم وجز تو از كسى استعانت نمىجوييم . وهر دو فعل را به نحو جمع آوردن ، اشاره بر اين است كه گوينده ، خود را در زمره مؤمنان قرار مىدهد ، باشد [ كه ] عبادتش قبول واستعانتش پذيرفته گردد . ومتعلّق « نستعين » محذوف است ؛ يعنى : استعانت مىجوييم در تمام أمور دنيا وآخرتمان ، كه از جمله ، همان عبادت است . واگر گويندهء اين ألفاظ ، داراى عبادت واستعانت درستى نباشد ، مانعى نيست اگر اندكى از مراحل را دارا باشد ، وگرنه اين كلمات ، لقلقهء زبان خواهد بود . بحث حديثي پيامبر گرامى صلى الله عليه وآله فرمود : إِيَّاكَ نَعْبُدُ بيان اخلاص عبادت است ؛ وإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ بهترين راهى است كه بندگان خدا حاجت‌هاى خويش [ را ] بدان بخواهند » . « 1 » اهْدِنَا الصِّرَاطَ الْمُسْتَقِيمَ . ما را به راه راست هدايت كن . وهدايت در اين جا نشان دادنِ راه‌هايى است كه انسان را به هدف نهايى برساند ؛

--> ( 1 ) . تفسير العيّاشي ، ج 1 ، ص 22 ، ح 17 ؛ بحار الأنوار ، ج 85 ، ص 21 ، ذيل ح 10 .